۱۴ ژوئیه ۲۰۲۶- مطالعۀ جدید منتشر شده در نشریه Metabolism Openنشان میدهد که کاهش تنها ۳.۵ درصد از وزن بدن طی چهار هفته، میتواند عملکرد سلولهای بتای پانکراس را با افزایشی خیرهکننده در حدود ۱۲۸ درصد ارتقا دهد. این یافته نشان میدهد که حتی یک رژیم غذایی کمکالریِ کوتاه و ملایم میتواند به سرعت سلامت متابولیک را در بزرگسالان دارای اضافه وزن متحول کند.
از آنجایی که جمعیت جنوب آسیا به دلیل تجمع چربیهای ناسالم و افت عملکرد پانکراس، با خطر بالای ابتلا به دیابت نوع ۲ روبرو هستند، محققان در هند به دنبال راهی برای شکستن این چرخه بودند. تیم تحقیقاتی به سرپرستی «مونیکا پیتر»، بررسی کردند که آیا یک رژیم غذایی کمکالری در کوتاهمدت میتواند با موفقیت ترکیب بدنی را بهبود بخشیده و سلامت سلولهای بتا را بازیابی کند یا خیر.
در این مطالعۀ شبهتجربی، تکگروهی و مداخلهای (پیش و پس از مداخله)، ۲۳ بزرگسال سالم و دارای اضافه وزن تحت نظر قرار گرفتند که از یک رژیم غذایی ۱۵۰۰ کالری در روز (شامل یک وعده جایگزین به شکل شیک) پیروی کردند. سپس محققان با استفاده از تستهای بالینی تخصصی، تأثیر این مداخله کوتاهمدت را بر ترکیب بدنی، حساسیت به انسولین و عملکرد سلولهای بتای پانکراس ارزیابی کردند.
یافتههای کلیدی بالینی مطالعه عبارتند از:
· کاهش وزن بدن: محققان پس از دوره مداخله غذایی چهار هفتهای، شاهد کاهش وزن میانگین ۳.۵ درصدی بودند که از نظر بالینی معنادار بود.
· کاهش چربی تنه: در میان شرکتکنندگانی که کاملاً از رژیم پیروی کردند، کاهش ۱۱ درصدی در توده چربی ناحیه تنه (که از نظر متابولیک فعال است) مشاهده شد.
· ارتقای عملکرد سلولهای بتا: نویسندگان گزارش کردند که عملکرد کلی سلولهای بتا، که به طور دقیق با «شاخص وضعیت دینامیک» اندازهگیری شد، به طور میانگین ۱۲۸ درصد افزایش یافته است.
· نسبت بهبود متناسب: دانشمندان از طریق مدلسازی آماری قدرتمند دریافتند که به ازای هر ۱ درصد کاهش در وزن کل بدن، به طور قابل اتکایی ۲۳ درصد بهبود در عملکرد دینامیک سلولهای بتا حاصل میشود.
· تغییر در مقاومت به انسولین: محققان دریافتند که اگرچه حساسیت کلی به انسولین تغییر عمیقی نداشت، اما شاخص ارزیابی مدل هموستاتیک (HOMA) برای مقاومت به انسولین پس از کاهش وزن هدفمند، به طور معناداری کاهش یافت.
نتایج نشان میدهند که کاهش وزن کوتاهمدت و ملایم تا متوسط میتواند با موفقیت چرخه متابولیکِ افت عملکرد سلولهای بتا را قطع کند؛ به طوری که حتی در صورت عدم بهبود گسترده در حساسیت به انسولین، به ازای هر ۱ درصد کاهش وزن، ۲۳ درصد بهبود عملکردی حاصل میشود.
بر اساس این نتایج، محققان به متخصصان مراقبتهای بهداشتی توصیه کردند تا در اقدامات بالینی روتین خود، مداخلات کاهش وزن سریع، متوسط و قابل دستیابی را برای بیماران جنوب آسیا با ریسک بالا در نظر بگیرند؛ تا به عنوان یک اقدام پیشگیرانه، پیش از آنکه اختلال متابولیک آشکار و هایپرگلیسمی (قند خون بالا) کاملاً تثبیت شوند، وارد عمل شوند.
البته، عدم اندازهگیری مستقیم چربی کبد و همچنین استفاده از یک گروه مطالعاتی نسبتاً کوچک و تکگروهی، تا حدودی تعمیمپذیری گسترده این نتایج را محدود میکند. از این رو، انجام تحقیقات آتی با استفاده از تصویربرداری MRIبرای تعیین دقیق چربی احشایی و تحلیلهای پروتئومیکس جامع، جهت روشنتر شدن این مسیرهای نویدبخشِ بازیابی متابولیک، ضروری است.
منبع:
https://medicaldialogues.in/diabetes-endocrinology/news/mild-weight-loss-may-skyrocket-beta-cell-function-suggests-study-174752